SHBA-ja do që Irani të deklarojë publikisht se Ngushtica e Hormuzit është e hapur dhe të zotohet të ndalojë së qëlluari anijet tregtare.
Kjo ndodhi pas incidenteve në fillim të kësaj jave, në të cilat u sulmuan tre anije cisternë komerciale, duke shkaktuar një shkëmbim sulmesh me SHBA-në. Sipas mediave amerikane, Irani u tha zyrtarëve amerikanë se të shtënat ishin një gabim dhe fajësoi një grup të brendshëm mashtrues.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se sulmet iraniane nënkuptojnë përfundimin e armëpushimit, por se bisedimet që synojnë t’i japin fund luftës do të vazhdojnë. Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka akuzuar SHBA-në për shkelje të marrëveshjes.
Lufta filloi me sulmet e SHBA-së dhe Izraelit më 28 shkurt, duke e shtyrë Iranin të sulmonte Izraelin dhe objektivat dhe aleatët e SHBA-së në Gjirin Persik.
Si është shumë i ndryshëm regjimi i ri i Iranit nga ai i mëparshmi
Në qershor, SHBA-të dhe Irani nënshkruan një marrëveshje armëpushimi ku Irani, pjesërisht, do t’u jepte kalim të sigurt anijeve tregtare.
Teherani i pranoi privatisht këshilltarëve të Trump se të shtënat e fundit ndaj anijeve ishin një gabim dhe se një sekt “i gabuar” i linjës së ashpër po përpiqej të minonte negociatat, thanë zyrtarë të lartë amerikanë për CBS News, partnerin amerikan të BBC-së.
Një zyrtar i tha rrjetit televiziv: “Ata [iranianët] u kthyen në tryezë dhe thanë: ‘E gabuam. Bëmë një gabim. Le të vazhdojmë të flasim’”
Incidenti shkaktoi një seri sulmesh amerikane ndaj rreth 90 objektivave në të gjithë Iranin. Të shtunën, Ministria e Shëndetësisë e Iranit tha se 17 persona u vranë në sulme dhe 115 u plagosën. Irani u përgjigj me sulme ndaj aleatëve të SHBA-së në Gjirin Persik.
Në një konferencë për gazetarët të premten, zyrtarët amerikanë thanë se një mesazh drejtuar udhëheqjes së Teheranit ishte përcjellë nëpërmjet ndërmjetësve rajonalë, të cilët kërkonin që Irani të lëshonte një deklaratë duke deklaruar të hapur Ngushticën e Hormuzit dhe duke u zotuar të ndalonte së shtëni anijet tregtare, sipas raporteve të shumta të medias.
“Ata ose do të na japin atë deklaratë ose nuk do të kemi një rezultat të mirë për ta”, tha një zyrtar, i cituar nga agjencia e lajmeve Reuters.
Shtëpia e Bardhë dëshiron gjithashtu që Irani të pranojë publikisht se të shtënat ndaj anijes ishin një gabim, raporton CBS.
Ndërkohë, një delegacion nga Katari udhëtoi për në Iran të premten për bisedime që synojnë uljen e tensioneve dhe lehtësimin e lundrimit përmes Ngushticës së Hormuzit – rruga ujore jetësore ku kalon rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë.
Trump shkroi në një postim në Truth Social më herët të premten: “Republika Islamike e Iranit na ka kërkuar të vazhdojmë ‘bisedimet’.
“Ne kemi rënë dakord ta bëjmë këtë, por Shtetet e Bashkuara u kanë deklaruar atyre, pa asnjë dyshim, se Armëpushimi ka MBARUAR!”
Nuk është e qartë se kur do të zhvillohen këto bisedime. Zëvendëspresidenti JD Vance, Sekretari i Shtetit Marco Rubio, si dhe të dërguarit specialë të SHBA-së Steve Witkoff dhe dhëndri i Trump, Jared Kushner, pritet të mbikëqyrin negociatat për SHBA-në.
Sipas mediave iraniane, Araghchi ndodhet në Oman për bisedime me zyrtarët e Omanit.
Një zyrtar amerikan tha se ekipet teknike amerikane nuk do të jenë të pranishme në Oman, por do të jenë në kontakt me omanasit dhe katarasit ndërsa ndodhin zhvillime.
Në orët e para të së shtunës, Trump iu përgjigj gjithashtu raportimeve se Irani kishte plane për ta vrarë atë.
SHBA-të do të “shkatërronin plotësisht dhe do të shkatërronin të gjitha zonat” e vendit në hakmarrje ndaj një sulmi të tillë, tha ai.
Wall Street Journal dhe media të tjera amerikane raportuan këtë javë se Izraeli kishte ndarë informacione me Uashingtonin se Irani kishte hartuar së fundmi një plan për të vrarë presidentin e SHBA-së.
Megjithatë, Trump mohoi se Teherani kishte bërë një plan të ri ose se Izraeli ishte burimi i ndonjë informacioni. Ai i tha New York Post në një intervistë se kishte qenë “Nr. 1 [në listën e vrasjeve të Iranit] për një kohë të gjatë”.
Pati gjithashtu thirrje të hapura për vdekjen e Trump në funeralin e udhëheqësit të ndjerë suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei , i cili u vra në një sulm izraelit në rezidencën e tij në Teheran më 28 shkurt.
Të shtunën, djali dhe pasardhësi i tij, Mojtaba Khamenei, publikoi një mesazh me shkrim ku tha se hakmarrja për vrasjen e babait të tij ishte “e pashmangshme”.
“Çështja nuk varet as nga ekzistenca ime personale dhe as nga ajo e zyrtarëve të tjerë. Pavarësisht nëse jemi të pranishëm apo jo, do të ndodhë”, tha Khamenei.
Tre anije u goditën ndërsa përdornin një rrugë të rekomanduar nga SHBA-të përmes ujërave të Omanit në fillim të kësaj jave, në shkëmbimin më të keq të zjarrit midis SHBA-së dhe Iranit që kur të dy vendet nënshkruan një marrëveshje të përkohshme në qershor. Irani ka thënë vazhdimisht se i vetmi kalim “i sigurt” është një rrugë e veçantë përmes ujërave të tij.
Në përputhje me memorandumin e mirëkuptimit SHBA-Iran, Irani dhe Omani duhet të zhvillojnë bisedime “për të përcaktuar administratën dhe shërbimet detare të ardhshme” në ngushticë me shtetet e tjera të Gjirit.
Irani ka sugjeruar që anijet do të duhet të paguajnë për të kaluar nëpër Hormuz – me SHBA-në që thotë se lundrimi nëpër rrugët ujore duhet të mbetet i lirë, raporton BBC.
